Menu
Menu
Technologische vernieuwing, verdere digitalisering, datadelen, betere communicatie en samenwerking tussen de eerste en tweede lijn en brede invoering van kunstmatige intelligentie (AI) moeten de zorg beter en efficiënter maken en bereikbaar én betaalbaar houden voor iedereen. In andere woorden: innovatie wordt gezien als het wondermiddel. In de praktijk verloopt de gewenste transformatie naar zogenoemde passende zorg een stuk moeizamer en trager dan gehoopt. Het ingewikkelde, sterk gebureaucratiseerde en verschotte systeem laat zich lastig hervormen. Gebrek aan visie, regie en daadkracht gelden als grootste boosdoeners.
Mogelijk kan diagnostiek als breekijzer van de impasse en aanjager van de gewenste en vooral ook zo noodzakelijke vernieuwing dienen. Immers, begint passende zorg met passende diagnostiek. En omgekeerd geldt dat niet passende diagnostiek de motor is van niet passende zorg.
Het begint met het vernieuwen en passender maken van de diagnostiek zelf. In opdracht van iDx ging Esmée Vaes voor haar promotieonderzoek in gesprek met allerlei mensen die in hun werk of leven te maken hebben met diagnostiek. Over wat zij eigenlijk onder innovatie verstaan, waar eerstelijnsdiagnostiek en het proces voor verbetering vatbaar zijn en wat behulpzame methoden of technieken zijn die hieraan bijdragen. Esmée maakte gebruik van de zogeheten Q-methode, een wetenschappelijke werkvorm voor het ophalen en identificeren van perspectieven. Bij deze methode worden diepgaande gesprekken gevoerd met verschillende betrokkenen over een aantal stellingen, die op basis van o.a. literatuuronderzoek en ‘expert opinion’ zijn samengesteld en geformuleerd.
Uit de gesprekken met betrokkenen, van zorgverlener tot patiënt en van bestuurder tot onderzoeker, identificeerde Esmée de volgende vijf perspectieven die kunnen helpen bij vernieuwing van diagnostiek:
In dit perspectief wordt transformatie van het diagnostisch proces als urgent gezien. Dit proces behelst de gehele ‘reis’: van de vraag van de burger, het aanvragen van diagnostiek, het afnemen van materiaal of een test, de analyse en het teruggeven van resultaten.
Volgens deelnemers van deze studie is digitale diagnostiek het speerpunt voor het waarborgen van toekomstbestendige diagnostiek en duurzame zorg. Denk bijvoorbeeld aan thuistesten, waarbij patiënten vanuit thuis hun waarden doorgeven aan de zorgverlener en deze de resultaten op afstand beoordeelt en advies geeft.
Daarnaast zou digitalisering bijdragen aan betere beschikbaarheid en bruikbaarheid van patiëntgegevens, inclusief resultaten, voor zorgprofessionals in de eerste en tweede lijn.
Verder kan volgens deelnemers de patiënt meer zelf doen en moet diagnostiek dichter bij de patiënt worden gebracht, waar mogelijk ook bij de patiënt thuis. Om deze vernieuwingen mogelijk te maken is ook een nieuw financieringssysteem voor de zorg noodzakelijk.
Patiënten spelen een sleutelrol in de vernieuwing van het diagnostisch proces. Om de patiënt zelfredzamer en meer regie te geven voor zijn gezondheid moeten de communicatie en gegevensuitwisseling beter.
Hierbij ligt het accent op betere ondersteuning van de huisarts, onder andere door geautomatiseerde informatievoorziening in de spreekkamer te bieden. Naast de inzet van AI kunnen volgens de deelnemers o.a. ondersteunende beslisregels en educatie van huisartsen over efficiënte, passende diagnostiek een rol vervullen in de ondersteuning.
Volgens de meerderheid van de deelnemers van deze studie staat het huidige zorgsysteem succesvolle vernieuwing van het diagnostische proces in de weg. Dat moet eerst veranderen, dan pas diagnostiek. Pas als aan bepaalde randvoorwaarden voldaan is, kan het diagnostisch proces geïnnoveerd worden. Denk aan betere samenwerking, communicatie, datadelen en aanpassing van de financiering.
Dit sceptische perspectief ziet het huidige zorgsysteem als grote spelbreker voor vernieuwing van het diagnostisch proces. Door het chronische gebrek aan capaciteit en tijd worden de optimistische beloften van technologische vernieuwing niet waargemaakt. In het gesprek lag de focus meer op beperkingen voor innovatie van het diagnostisch proces dan op het zoeken naar oplossingen.
“Elk perspectief biedt, hoe verschillend ook, waardevolle inzichten voor succesvolle innovatie. Een blauwdruk voor generieke transformatie bestaat niet. De diversiteit maakt vooral duidelijk dat er verschillend over innovatie gedacht wordt en dat het verstandig is om bij beleidsontwikkeling en de implementatie van vernieuwingen de aandacht meer te richten op andersdenkenden in plaats van alleen op regisseurs en gelijkgestemden.” Aldus Esmée Vaes.
Recent presenteerde Esmée de onderzoeksresultaten op de jaarlijkse Wetenschapsdag van het Nederlands Huisartsengenootschap in Rotterdam en de WONCA Europe in Dublin.
De wetenschappelijke publicatie Perspectives on innovation of the diagnostic process in general practice: Q-methodological study is gratis en voor iedereen toegankelijk via: https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2025.06.04.25328956v1.full.pdf
ICT&health publiceerde een artikel over het onderzoek op hun website.
Lees het hier: https://www.icthealth.nl/nieuws/diagnostiek-kan-dienen-als-breekijzer-en-aanjager-voor-passende-zorg
iDx zet deze inzichten in om organisaties en teams te helpen bij het ontwikkelen en implementeren van innovaties in de diagnostiek en het diagnostisch proces. Wil je meer weten of dit onderzoek, de inzichten, of innovatie van diagnostiek in het algemeen? Neem dan gerust contact met ons op!